Sut mae’r RhAG yn gweithio yng Nghymru a sut i wneud cais ar gyfer RhAG – Swyddogaethau a Chyfrifoldebau

 Yr Hyfforddai

Pan fydd ysgol wedi cytuno i'ch cefnogi, bydd angen iddi gysylltu â'i Chanolfan HAGA ranbarthol er mwyn gwneud cais. Yn y flwyddyn academaidd 2016/17 bydd y broses ymgeisio'n cael ei rheoli gan y Ganolfan HAGA yn gweithio ar y cyd gyda'r Consortia rhanbarthol. Nodir dyletswyddau Canolfannau HAGA a darparwyr HAGA seiliedig ar gyflogaeth yn y Cynllun Hyfforddi Athrawon ar sail Cyflogaeth 2015 (Rhif 1) a Datganiad Blaenoriaethau Polisi RhAG 2016.

Os hoffech gael esboniad mwy manwl o’r safonau y mae’n rhaid i athro eu bodloni erbyn diwedd y rhaglen RhAG er mwyn cael Statws Athro Cymwysedig, gallwch ddarllen Dod yn Athro Cymwysedig: Llawlyfr Canllawiau -2009. Ceir y safonau statudol cyfredol yn Safonau Statws Athro Cymwysedig 2009.

Mae’r bobl sy’n derbyn hyfforddiant o dan y rhaglen RhAG yn cael eu hystyried yn weithwyr cyflogedig yr ysgol ac ni allant gymryd rhan yn y rhaglen fel myfyrwyr neu fel gwirfoddolwyr di-dâl. Mae gan hyfforddeion y RhAG hawliau a dyletswyddau fel gweithwyr cyflogedig ac ni allant gymryd rhan yn y rhaglen oni bai bod ganddyn nhw gontract cyflogaeth gyda’r ysgol. Rhaid iddyn nhw hefyd gael eu talu, fel isafswm, gyflog a bennir ar raddfa cyflog athrawon heb gymhwyso, sy’n dechrau ar oddeutu £15,817. I weld cyfraddau cyflog athrawon dilynwch y ddolen ganlynol http://www.education.gov.uk/get-into-teaching/salary/pay-and-benefits.aspx.
 
Yr Ysgol
 

Ar gyfer yr holl geisiadau yn y sector uwchradd a’r sector cynradd, yr ysgol fydd cyflogwr yr hyfforddai. Bydd yn ofynnol i'r ysgol lenwi ffurflen gais RhAG, trafod gyda’r Consortia rhanbarthol a'i chyflwyno i ddarparwr HAGA seiliedig ar gyflogaeth. Drwy Ganolfan HAGA yn unig y gellir gwneud ceisiadau am y RhAG. A fyddech cystal â nodi na ellir gwneud ceisiadau'n uniongyrchol i Lywodraeth Cymru.
 
Gofynnwn i ysgolion gysylltu ag un darparwr HAGA yn unig - naill ai’r darparwr lleol neu’r un y mae ganddynt y cysylltiadau cryfaf ag ef.
 
Yr ysgol fydd yn rheoli'r hyfforddiant o ddydd i ddydd ar y cyd â'r darparwr HAGA seiliedig ar gyflogaeth, a fydd yn rheoli'r broses hyfforddi ac yn llunio cynllun hyfforddi fel y gall yr hyfforddai fodloni'r safonau Statws Athro Cymwysedig (SAC), a’r Consortia rhanbarthol pan yn berthnasol. Ar ddiwedd y rhaglen hyfforddi, bydd y Ganolfan HAGA yn asesu'r hyfforddai gan benderfynu a ddylai’r unigolyn dan sylw gael ei argymell ar gyfer Statws Athro Cymwysedig gerbron Cyngor y Gweithlu Addysg (CGA).

Yr ysgol, a'r Ganolfan HAGA, nid yr hyfforddai ei hun, fydd yn gyfrifol am gynnal yr holl wiriadau a fydd yn angenrheidiol mewn perthynas â’r hyfforddai cyn iddo gael ei gyflogi. Gellir gwneud yr archwiliadau hynny’n uniongyrchol neu drwy’r Awdurdod Lleol.
 
Os yw ymddygiad a pherfformiad yr hyfforddai’n is na’r safonau derbyniol, yr ysgol sy’n gyfrifol am derfynu contract cyflogaeth yr hyfforddai. Bydd yr ysgol yn hysbysu’r Ganolfan HAGA ar unwaith os cyfyd sefyllfa megis salwch a allai olygu na fydd modd cwblhau’r rhaglen yn llwyddiannus.
 
O fewn ysgol, bydd gan wahanol aelodau o’r staff a'r darparwr HAGA seiliedig ar gyflogaeth rolau gwahanol o ran cefnogi’r hyfforddai a chyflawni'r cynllun hyfforddi.Bydd mentor yr ysgol fel arfer yn cynnig cymorth o ddydd i ddydd. Bydd aelod uwch o’r staff yn goruchwylio’n achlysurol er mwyn sicrhau bod yr hyfforddai a’r rhaglen hyfforddiant ar y trywydd iawn.
 
O dan y cynllun Hyfforddi Athrawon ar Sail Cyflogaeth, rhaid i bob ysgol sy'n cyflogi athrawon ar le hyfforddi o dan y RhAG dalu cyflog i'r hyfforddai, yn ogystal â thalu unrhyw gostau eraill a bennir yn y Ddogfen Cyflog ac Amodau Athrawon Ysgol. Rhaid bodloni unrhyw ofynion cyflogi eraill hefyd. Os na ellir cydymffurfio â'r gofyniad hwn, ni fydd rhaglen hyfforddi yn cael ei chymeradwyo, neu bydd unrhyw gymeradwyaeth a gafwyd yn cael ei thynnu'n ôl. Mae'r gofyniad hwn yn berthnasol i bob lle hyfforddi, boed y rheini'n cael eu hariannu gan grant ai peidio.

Y Ganolfan HAGA
 

Bydd darparwyr HAGA seiliedig ar gyflogaeth, drwy un o'r Canolfannau HAGA rhanbarthol, yn prosesu ceisiadau gan ysgolion, mewn cyswllt a’r Consortia rhanbarthol, yn dewis pa geisiadau i'w cefnogi, yn llunio'r cynllun hyfforddi ac yn ymwneud â hyfforddi ymgeiswyr RhAG llwyddiannus. Byddant yn gweithio gyda mentor yr hyfforddai yn yr ysgol a fydd yn rhoi adborth dyddiol i’r hyfforddai ac yn pennu cyfnodau gofynnol o hyfforddiant prifysgol a hyfforddiant mewn ysgol arall, fel sy'n ofynnol gan y Cynllun.
 
Bydd y Ganolfan HAGA yn rhoi gwybod i ysgolion a hyfforddeion a fu eu cais yn llwyddiannus a bydd yn cael ei gefnogi cyn gynted â phosibl ar ôl i'r dyddiad cau ddod i ben ar gyfer derbyn ceisiadau.  Ar ôl i’r ysgolion llwyddiannus gael gwybod y canlyniad, bydd y ganolfan HAGA ar y cyd gyda'r ysgol a'r Consortia rhanbarthol yn cwblhau'r cynllun hyfforddi manwl.

Os bydd Llywodraeth Cymru wedi rhoi grant hyfforddi ar gyfer rhaglen RhAG, rhaid i'r ganolfan HAGA ddefnyddio'r grant hwnnw i gefnogi'r rhaglen hyfforddi.
 
Gall Canolfannau HAGA argymell i Gyngor y Gweithlu Addysg bod hyfforddai yn cael Statws Athro Cymwysedig yn seiliedig ar eu hasesiadau eu hunain. Bydd gan bob Canolfan HAGA ei weithdrefn apelio ei hun ar gyfer ymgeiswyr sy’n methu’r rhaglen.
 
Bydd y Ganolfan HAGA, ar ôl trafod y mater gyda’r ysgol sy’n cyflogi’r unigolyn, yn penderfynu a ddylai’r rhaglen, am ba reswm bynnag, ddod i ben yn gynnar.

O flwyddyn academaidd 2013/14 Llywodraeth Cymru s’yn gyfrifol am bennu telerau a gofynion statudol o hyfforddi athrawon ar sail cyflogaeth s’yn cael eu darparu o dan y rhaglen athrawon graddedig. Ar hyn o bryd nodir y rhain y yn y Cynllun Hyfforddi Athrawon ar sail Cyflogaeth 2015 a hefyd yn gyfrifol am gyhoeddi Datganiad Polisi a Blaenoriaethau. Ceir copi o'r Datganiad ar gyfer blwyddyn academaidd 2016/17 yma. (dolen) Caiff y Datganiad gynnwys elfennau a fydd yn sicrhau y darperir cyflog neu grantiau hyfforddiant yn dibynnu ar y math o raglen sydd dan sylw.
  
Nid oes gan Lywodraeth Cymru bwerau i symud hyfforddeion rhwng ysgolion nac ymyrryd yn y ffordd y mae’r rhaglenni’n cael eu cynnal gan fod hwn yn fater i’r ysgol/cyflogwr/Consortia rhanbarthol/y Ganolfan HAGA. Ni fydd Llywodraeth Cymru yn chwilio am lefydd i hyfforddeion ar raglenni hyfforddiant.  
 
Bydd Llywodraeth Cymru yn gwneud trefniadau i dalu'r grant cyflog i'r Canolfannau HAGA, i'w dalu yn ei dro i ysgolion uwchradd llwyddiannus sydd â hyfforddeion sy'n addysgu pynciau sy'n flaenoriaeth.  Bydd hefyd yn talu'r grant hyfforddi i gefnogi rhaglenni hyfforddi penodol.

Yr Asesiad SAC
 

Bydd darparwyr HAGA seiliedig ar gyflogaeth yn defnyddio eu trefniadau asesu eu hunain i bwyso a mesur a yw ymgeisydd wedi bodloni Safonau Statws Athro Cymwysedig (SAC).  
 
Os yw’r hyfforddai wedi llwyddo, bydd y Ganolfan HAGA yn gwneud argymhelliad i Gyngor y Gweithlu Addysg y dylai’r hyfforddai ddod yn athro cymwysedig.  Bydd y Cyngor yn cadarnhau’r SAC ac yn anfon tystysgrif at yr hyfforddai.   Ni cheir unrhyw gymhwyster ychwanegol, ee TAR, am gwblhau’r rhaglen RhAG.
 
Cliciwch ar y dolenni isod i weld Safonau Statws Athro Cymwysedig 2009 a Dod yn Athro Cymwysedig: Llawlyfr Canllawiau 2009.

Yr Awdurdod Lleol
 

Bydd angen i’r tîm Adnoddau Dynol yn yr Awdurdod Lleol gymryd yr holl gamau gwirio angenrheidiol cyn cyflogi - gwiriadau iechyd a gwiriadau’r Swyddfa Cofnodion Troseddol (CRB). Byddant yn cadarnhau bod hyn i gyd wedi’i wneud trwy lofnodi datganiad a bydd yr ysgol yn ei anfon i’r Ganolfan HAGA.   Cyfrifoldeb swyddogion yr ysgol a'r Ganolfan HAGA, nid yr hyfforddai, yw sicrhau bod y gwiriadau hyn i gyd wedi’u gwneud a bod y datganiad wedi dod i law.  Mewn ysgolion sefydledig, ysgolion gwirfoddol a gynorthwyir ac ysgolion arbennig sefydledig, y corff llywodraethu yw’r cyflogwr ac felly rhaid i’r datganiad hwn i’r Ganolfan HAGA gael ei lofnodi gan Gadeirydd y Llywodraethwyr.

YN ÔL I HAFAN RhAG

North and Mid Wales Centre of Teacher Training  South East Wales Centre for Teacher Education South West Wales Centre for Teacher Education